Blog > Komentarze do wpisu
27. Fonetyka

Fonetyka jest to dział nauki o języku zajmujący się badaniem i opisywaniem cech dźwięków.

Głoska jest to najmniejsza, niepodzielna, słyszalna i mówiona cząstka ludzkiej mowy.

Litera to graficzny znak głoski, najmniejsza pisana cząstka ludzkiej mowy.

Literę 'i' możemy traktować jako znak graficzny głoski lub znak miękkości poprzedzającej spółgłoski.

 

O dźwięczności lub bezdźwięczności głosek decydują wiązadła głosowe.

O ustności lub nosowości głosek decyduje podniebienie miękkie.

O twardości lub miękkości głosek decyduje środkowa część języka.

 

Podział głosek:

  • głoski ustne (a, o, u, i, b, t, k, l, r, f, w, z. )
  • głoski nosowe (ZAPAMIĘTAJ! W języku polskim jest ich tylko pięć: ą, ę, m, n, ń. )
  • głoski dźwięczne (b, d, g, z, ź, ż, dz, dź, dż, w, j, m, n, l, ł, r oraz wszystkie samogłoski)
  • głoski bezdźwięczne (p, t, k, s, ś, sz, c, ć, cz, f, ch)
  • spółgłoski miękkie (ś, ź, ć, dź, ń, p', b', f', w', m', l', k', g', ch', j).
  • spółgłoski twarde  (s, z, c, dz, p, b, f, w, m, l, k, g, ch, t, d, sz, ż, cz, dż, r, ł).

Upodobnienie fonetyczne pod względem dźwięczności to zmiana cechu głoski pod wpływem mocniejszej głoski sąsiedniej. Może zachodzić w obrębie jednego wyrazu i wtedy nazywamy je upodobnieniem wewnątrz wyrazowym. Podczas szybkiej wymowy sąsiadujących ze sobą wyrazów pomiędzy końcową spółgłoską pierwszego wyrazu a spółgłoską rozpoczynającą wyraz następny mogą powstać upodobnienia międzywyrazowe.

 

Rodzaje upodobnień pod względem dźwięczności:

- udźwięcznienia (głoskę bezdźwięczną wymawiamy dźwięcznie pod wpływem sąsiadującej głoski dźwięcznej)

- ubezdźwięcznienia (głoskę dźwięczną wymawiamy bezdźwięcznie pod wpływem sąsiadującej głoski bezdźwięcznej)

 

W zależności od kierunku przebiegu upodobnienia wyróżniamy:

- upodobnienia postępowe (naprzód)

- upodobnienia wsteczne (do tyłu)

 

Uproszczenia grup spółgłoskowych występują przy wymawianiu:

- przyrostka -wski w przymiotnikach

- przyrostka -wstwo w wyrazach typu: rybołówstwo, znawstwo

- ł na końcu wyrazu po spółgłosce

- spółgłosek l i ł wewnątrz wyrazu

- imiesłowów przysłówkowych uprzednich zakończonych na -łszy

- liczebników

 

Sylaba (inaczej zgłoska) to część wyrazu zawierająca samogłoskę.

Wyróżniamy dwa rodzaje sylab:

  • otwarte (zakończone na samogłoskę)
  • zamknięte (zakończone na spółgłoskę)

 

Akcent to mocniejsze wymówienie jednej z sylab w wyrazie. W języku polskim akcent jest stały i pada na ogół na przedostatnią sylabę.

 

Grupy wyrazów akcentowanych na 3 sylabę od końca:

- formy 1. 2. os. lm czasu przeszłego

- formy 1. 2. 3. os liczby pojedynczej oraz 3. os liczby mnogiej trybu przypuszczającego

- liczebniki

- wyrazy zapożyczone, zakończone na -yka, -ika

- inne wyrazy pochodzenia obcego

Grupy wyrazów akcentowanych na 4 sylabę od końca:

- 1. 2. os liczba mnoga trybu przypuszczającego

 

wtorek, 09 lutego 2010, gim_revise
Tagi: fonetyka

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:

ShoutMix chat widget